Het Lucifer Effect, hoe gewone mensen zich laten verleiden tot het kwaad.


Bron: nrc next 26 juli 2016

Bron: nrc next 26 juli 2016

Hoe verschrikkelijk bovenstaande berichten ook zijn, verrassend vind ik ze allerminst na bestudering van Het Lucifer Effect van de Amerikaanse psycholoog Zimbardo. Zimbardo die de leiding had over het bekende Stanford Prison Experiment en in dit boek voor het eerst verslag doet van het experiment. Zijn analyse van sociale dynamica in machtssystemen (leger, politie, asielzoekerscentra, psychiatrische inrichtingen, internaten, scholen(?!)) biedt weinig vertrouwen en hoop op verandering. Inspirerend vind ik het laatste hoofdstuk waarin hij een pleidooi houdt voor heldendom; onafhankelijk denken. Een tienstappenplan om ongewenste invloeden tegen te gaan en tezelfdertijd persoonlijke weerstand en burgerdeugd op te bouwen:
-‘ik zat fout’
-‘ik ben oplettend’
-‘ik ben verantwoordelijk’
-‘ik zal mijn unieke identiteit bewaken’
-‘ik respecteer het gezag, maar rebelleer tegen onrechtmatige autoriteit
-‘ik wil door de groep geaccepteerd worden, maar mijn onafhankelijkheid is mij lief’
-‘ik zal op mijn hoede zijn voor waanvoorstellingen’
-‘ik zal mijn tijdsperspectief in balans te houden’
-‘ik zal mijn persoonlijke rechten of burgerrechten niet opgeven voor de illusie van veiligheid’
-‘ik bestrijd onrechtvaardige systemen’

Het Lucifer effect

Kritiek op het Stanford-Prison-experiment: vertrouwen in sterker dan haat